Prawne FAQ‎ > ‎

Informacje dla świadka

opublikowane: 24 kwi 2017, 05:01 przez Krzysztof Dyl   [ zaktualizowane 24 kwi 2017, 07:52 ]

1. Czy mogę odmówić składania zeznań?

Pytanie, które zadaje mi automatycznie każda osoba wezwana jako świadek. Odpowiedź: świadek nie może odmówić zeznań z góry w całości. Świadek ma natomiast prawo do odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania, w różnych procedurach regulują to różne przepisy:

art. 183. Kodeksu postępowania karnego
§ Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

art. 41 Kodeksu postponowania w sprawach o wykroczenia
§ 1. Przy przeprowadzaniu dowodu z zeznań świadka stosuje się odpowiednio przepisy art. 177, art. 178, art. 178a, art. 182, art. 183, art. 185-190, art. 191 § 1-2 oraz art. 192 Kodeksu postępowania karnego.

art. 113 Kodeksu karnego skarbowego
§ 1. W postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, jeżeli przepisy niniejszego kodeksu nie stanowią inaczej.

art. 261 Kodeksu postępowania cywilnego
§ 1. Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonków stron, ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwa oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia. Prawo odmowy zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o rozwód.
§ 2. Świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich, wymienionych w paragrafie poprzedzającym, na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Duchowny może odmówić zeznań co do faktów powierzonych mu na spowiedzi.

art. 83 Kodeksu postępowania administracyjnego
§ 1. Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonka strony, wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony oraz jej powinowatych pierwszego stopnia, jak również osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.
§ 2. Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub jego bliskich wymienionych w § 1 na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej.
§ 3. Przed odebraniem zeznania organ administracji publicznej uprzedza świadka o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania.

art. 106 ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(...)
§ 3. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
§ 4. Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony.
§ 5. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.


Ocena, czy coś świadkowi grozi, czy nie należy do niego i świadek może swobodnie dysponować powyższym uprawnieniem. Przysługuje ono w każdym postępowaniu

2. Jak przygotować się do zeznań?

Nie ma na to pytanie idealnej odpowiedzi - jeśli zamierzamy zeznawać wskazane jest na pewno przypomnieć sobie fakty dotyczące danej sprawy, przeglądnąć dostępne dokumenty. Zasadniczo podczas zeznań niemożna korzystać z notatek.

3. Czy trzeba uzyskać moja zgodę, na "zgłoszenie" mnie jako świadka?

Nie trzeba. W każdym postępowaniu strona może powołać świadka swobodnie, a jeśli dany organ, sąd uzna, że świadka przesłucha to świadek nie może na to nie wyrazić zgody.

4. Jak usprawiedliwić swoją nieobecność?

Co do zasady sposobem usprawiedliwienia w przypadku choroby jest zaświadczenie lekarza sądowego. Inne wypadki losowe usprawiedliwiamy stosownie do okoliczności - dokumentem, a nawet zeznaniami innego świadka.